Çorum Hakkında
Çorum tarihi, Anadolu’nun en eski yerleşim merkezlerinden bazılarını barındırması ve Hitit uygarlığının siyasi merkezine ev sahipliği yapması nedeniyle son derece köklüdür. Büyük Güllücek, Alacahöyük, Eskiyapar, Kuşsaray, Boğazköy ve çevresinde gerçekleştirilen kazılar, bölgede Kalkolitik Çağ’dan itibaren kesintisiz yerleşimlerin bulunduğunu göstermektedir. Alacahöyük’te ortaya çıkarılan zengin mezarlar, altın, gümüş ve tunç eserler, bölgenin Eski Tunç Çağı’ndaki gelişmiş toplumsal yapısı hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Asur Ticaret Kolonileri Çağı’nda Anadolu ile Mezopotamya arasındaki ticaret ilişkileri güçlenmiş ve yazılı belgeler kullanılmaya başlanmıştır. Hattilerin ardından Anadolu’ya hâkim olan Hititler, başkentlerini günümüzde Boğazkale sınırları içinde bulunan Hattuşa’da kurmuştur. Hattuşa, anıtsal surları, tapınakları, saray yapıları ve çivi yazılı arşivleriyle Eski Çağ Anadolu tarihinin en önemli merkezlerinden biridir.
Hitit Devleti döneminde Çorum çevresindeki Alacahöyük ve Şapinuva gibi kentler de yönetim, din ve askerî faaliyetler bakımından önem kazanmıştır. Yazılıkaya Açık Hava Tapınağı’ndaki kaya kabartmaları, Hititlerin tanrı anlayışını ve dinî törenlerini günümüze taşıyan eşsiz eserlerdir. Hitit Devleti’nin yıkılmasının ardından bölge Frigler, Kimmerler, Medler, Persler, Makedonyalılar, Galatlar, Pontus Krallığı, Romalılar ve Bizanslıların egemenliğine girmiştir. Roma döneminde yollar, köprüler ve kırsal yerleşimler gelişmiş; Bizans döneminde bölge askerî ve idarî önemini korumuştur. Malazgirt Zaferi’nden sonra Danişmentli kuvvetleri Çorum ve çevresinde hâkimiyet kurmuş, ardından şehir Anadolu Selçuklu Devleti’nin yönetimine girmiştir. Selçuklu döneminde bölgeye Türkmen toplulukları yerleşmiş ve Çorum’un sosyal yapısı Türk-İslam kültürü doğrultusunda değişmiştir. Daha sonra İlhanlılar, Eretna Devleti ve Kadı Burhaneddin yönetiminde kalan şehir, 15. yüzyılın başlarında kesin olarak Osmanlı topraklarına katılmıştır.
Osmanlı döneminde Çorum, tarım ve hayvancılığa dayalı ekonomisiyle gelişen bir sancak ve kaza merkezi olmuştur. Ulu Cami, Çorum Kalesi, Velipaşa Hanı, saat kulesi, tarihî konaklar ve çeşitli camiler şehrin Osmanlı ve yakın dönem kent dokusunu yansıtmaktadır. Çorum Kalesi’nin inşa tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, yapı Selçuklu mimari özellikleri taşımakta ve Osmanlı belgelerinde 16. yüzyıldan itibaren anılmaktadır. Millî Mücadele yıllarında Çorum halkı, Müdafaa-i Hukuk teşkilatları aracılığıyla Ankara Hükûmeti’ne destek vermiş ve cepheye asker ile malzeme göndermiştir. Cumhuriyet döneminde tarım, gıda sanayisi ve makine üretimiyle büyüyen şehir, arkeolojik araştırmalar sayesinde dünya çapında tanınan bir kültür merkezi hâline gelmiştir. Hattuşa ve Yazılıkaya’nın UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndeki yeri, bölgenin evrensel tarih açısından taşıdığı değeri ortaya koymaktadır. Alacahöyük Müzesi, Boğazköy Müzesi ve Çorum Müzesi’nde sergilenen eserler, binlerce yıllık kültürel sürekliliği ziyaretçilere sunmaktadır. Hitit başkenti Hattuşa, Şapinuva, Alacahöyük ve Osmanlı şehir mirasıyla Çorum, adeta Anadolu tarihinin açık hava müzelerinden biridir.