Gaziantep Hakkında
Gaziantep tarihi, Mezopotamya, Anadolu ve Doğu Akdeniz arasındaki yolların kesişiminde bulunması nedeniyle tarih öncesi dönemlere kadar uzanmaktadır. Sakçagözü, Tilmen Höyük, Gedikli, Zincirli ve çevredeki diğer arkeolojik alanlar, bölgede Paleolitik, Neolitik, Kalkolitik ve Tunç çağlarında gelişmiş yerleşimlerin bulunduğunu göstermektedir. Gaziantep’in kuzeyindeki Dülük, antik dönemde önemli bir yerleşim ve kutsal merkez olmuş; Ayıntap kentinden daha eski bir geçmişe sahip bulunmuştur. Bu nedenle şehrin tarihî gelişimi çoğu zaman Dülük ve Ayıntap yerleşimleri birlikte değerlendirilerek ele alınmaktadır. Bölge; Hititler, Mitanniler, Asurlular, Persler, Makedonyalılar, Seleukoslar, Romalılar ve Bizanslıların egemenliğinde kalmıştır. Fırat Nehri yakınındaki Zeugma, Roma döneminde askerî, ticari ve kültürel açıdan büyük önem kazanmıştır.
Zeugma, Fırat üzerindeki geçiş noktasını kontrol eden stratejik konumu ve zengin villalarıyla Roma dünyasının önde gelen kentlerinden biri hâline gelmiştir. Kentte ortaya çıkarılan taban mozaikleri, dönemin sanat anlayışını ve günlük yaşamını ayrıntılı biçimde yansıtmaktadır. Roma İmparatorluğu’nun bölünmesinin ardından Gaziantep çevresi Bizans ve Sasani mücadelelerine sahne olmuş, daha sonra İslam ordularının hâkimiyetine girmiştir. Bölge Emeviler, Abbasiler, Hamdaniler ve Bizanslılar arasında el değiştirmiştir. Malazgirt Zaferi’nin ardından Türk hâkimiyetine giren Ayıntap; Büyük Selçuklular, Suriye Selçukluları, Haçlılar, Eyyubiler, Anadolu Selçukluları, Dulkadiroğulları ve Memlükler tarafından yönetilmiştir. Şehir, 1516 Mercidabık Savaşı’nın ardından Osmanlı topraklarına katılmıştır.
Osmanlı döneminde Ayıntap, Halep ile Anadolu’nun iç kesimleri arasındaki ticaret yolları üzerinde bulunan canlı bir üretim ve ticaret merkezi olarak gelişmiştir. Bakırcılık, dokumacılık, dericilik, sabunculuk, kuyumculuk ve gıda üretimi şehir ekonomisinde önemli yer tutmuştur. Gaziantep Kalesi, Boyacı Camii, Ömeriye Camii, hanlar, bedestenler, hamamlar ve tarihî Antep evleri, şehrin Osmanlı dönemindeki kültürel zenginliğini yansıtmaktadır. Birinci Dünya Savaşı’nın ardından önce İngiliz, ardından Fransız kuvvetleri tarafından işgal edilen şehir, halkın örgütlü direnişiyle uzun süren bir savunma mücadelesi vermiştir. Şahin Bey, Karayılan ve Özdemir Bey gibi isimler bu direnişin simgeleri arasında yer almıştır. Türkiye Büyük Millet Meclisi, gösterdiği mücadele nedeniyle 1921 yılında Antep’e “Gazi” unvanını vermiştir. Cumhuriyet döneminde sanayi, ticaret ve ihracatla büyüyen Gaziantep, geleneksel zanaatlarını ve mutfak kültürünü korumayı başarmıştır. Zeugma Mozaik Müzesi, Yesemek Açık Hava Müzesi, Dülük Antik Kenti ve tarihî çarşılar, şehrin farklı dönemlerini ziyaretçilere sunmaktadır. Gaziantep mutfağının oluşumunda bölgeden geçen medeniyetler, tarımsal ürün çeşitliliği ve şehirli zanaat kültürü etkili olmuştur. Arkeolojik mirası, kahramanlık tarihi, üretim geleneği ve gastronomisiyle Gaziantep, Türkiye’nin en özgün tarih ve kültür şehirlerinden biridir.