Şanlıurfa Hakkında
Şanlıurfa tarihi, Fırat ile Dicle nehirleri arasındaki Yukarı Mezopotamya coğrafyasında, insanlık tarihinin en eski yerleşim ve inanç merkezlerinden bazılarına ev sahipliği yapmaktadır. Göbeklitepe, Karahantepe, Nevali Çori ve çevredeki diğer Neolitik yerleşimler, bölgede yaklaşık on iki bin yıl önce anıtsal yapılar inşa eden toplulukların yaşadığını göstermektedir. Göbeklitepe’deki T biçimli dikilitaşlar, hayvan kabartmaları ve dairesel yapılar, yerleşik yaşam ile inanç sistemlerinin gelişimi hakkındaki geleneksel görüşleri değiştiren buluntular sunmuştur. Harran Ovası ve Fırat çevresindeki yerleşimler, tarımın ve köy yaşamının erken dönemlerde geliştiği merkezler arasında yer almaktadır.
Bölge; Sümerler, Akadlar, Babilliler, Asurlular, Hurriler, Mitanniler, Hititler, Persler ve Makedonyalıların etkisi altında kalmıştır. Şanlıurfa kent merkezi Helenistik dönemde Edessa adıyla anılmış ve Osroene Krallığı’nın başkenti olmuştur. Roma ve Bizans dönemlerinde şehir, doğu sınırındaki stratejik konumunun yanı sıra Hristiyanlık tarihi açısından da önem kazanmıştır. Süryani dili, edebiyatı ve dinî düşüncesi Edessa çevresinde gelişmiştir. Harran ise Ay tanrısı Sin’e ait kült merkezi, daha sonra İslam döneminde bilim ve felsefe merkezi olarak tanınmıştır.
İslam ordularının 7. yüzyılda bölgeyi almasının ardından şehir Emeviler, Abbasiler, Hamdaniler ve çeşitli yerel hanedanların yönetiminde kalmıştır. Selçuklular, Haçlılar, Zengiler, Eyyubiler, Anadolu Selçukluları ve Memlükler bölge için mücadele etmiştir. Haçlılar tarafından kurulan Urfa Kontluğu, 1144 yılında İmadeddin Zengi tarafından ortadan kaldırılmıştır. Şehir 16. yüzyılda Osmanlı topraklarına katılmıştır. Osmanlı döneminde Urfa; tarım, ticaret, el sanatları ve dinî eğitimle gelişmiştir. Ulu Cami, Halilürrahman Camii, Rızvaniye Camii, hanlar, çarşılar ve geleneksel Urfa evleri bu dönemin kent dokusunu yansıtmaktadır.
Birinci Dünya Savaşı’nın ardından önce İngiliz, ardından Fransız kuvvetleri tarafından işgal edilen Urfa’da halk örgütlü bir direniş gerçekleştirmiştir. Fransız birlikleri 11 Nisan 1920’de şehirden çekilmiştir. Gösterilen mücadele nedeniyle kente 1984 yılında “Şanlı” unvanı verilmiştir. Cumhuriyet döneminde Güneydoğu Anadolu Projesi, sulama, tarım ve şehirleşme faaliyetleriyle büyük değişim yaşayan Şanlıurfa, arkeolojik keşiflerle dünya çapında tanınmıştır. Göbeklitepe, Harran, Soğmatar, Şuayb Şehri ve Halfeti ile Şanlıurfa, insanlık tarihinin en eski kültür coğrafyalarından biridir.