Tokat Hakkında
Tokat tarihi, Yeşilırmak Havzası’nın verimli ovaları ve Karadeniz kıyılarını İç Anadolu’ya bağlayan yollar üzerinde bulunması sayesinde tarih öncesi çağlara kadar uzanmaktadır. Maşat Höyük, Horoztepe, Zile ve çevredeki yerleşimlerde bulunan eserler, Kalkolitik ve Tunç çağlarında bölgede gelişmiş toplulukların yaşadığını göstermektedir. Tokat çevresi Hititler, Frigler, Kimmerler, İskitler, Medler, Persler ve Makedonyalıların hâkimiyetinde kalmıştır. Roma döneminde Comana Pontica, Zela, Sebastopolis ve Neocaesarea gibi kentler din, ticaret ve yönetim bakımından önem kazanmıştır. Zile yakınlarında kazanılan zaferin ardından Julius Caesar’ın söylediği kabul edilen “Veni, vidi, vici” sözü, bölgenin dünya tarihindeki tanınırlığını artırmıştır.
Bizans döneminde kaleler ve yol güzergâhları önemini korumuştur. Malazgirt Zaferi’nin ardından Danişment Gazi, Tokat ve çevresini fethederek Niksar merkezli Danişmentli Devleti’ni kurmuştur. Tokat daha sonra Anadolu Selçuklularının önemli ticaret ve kültür şehirlerinden biri olmuştur. Gök Medrese, Yağıbasan Medresesi, Pervane Hamamı, Mahperi Hatun Kervansarayı ve taş hanlar, şehrin Orta Çağ’daki gelişimini yansıtmaktadır. Niksar’daki Yağıbasan Medresesi, Anadolu’nun erken dönem medreselerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Tokat, Selçuklu sonrasında İlhanlılar, Eretna Devleti, Kadı Burhaneddin ve Osmanlıların yönetimine girmiştir. Osmanlı döneminde bakırcılık, yazmacılık, dokumacılık, deri üretimi ve kervan ticaretiyle gelişen kent, hanlar ve çarşılarla donatılmıştır. Taşhan, Ali Paşa Camii, Latifoğlu Konağı ve tarihî Tokat evleri bu dönemin başlıca eserleridir. Millî Mücadele sırasında Mustafa Kemal Paşa, Samsun’dan başlayarak yürüttüğü yolculukta Tokat üzerinden Sivas’a geçmiştir. Tokat, 1920 yılında Sivas Vilayeti’nden ayrılarak müstakil vilayet hâline getirilmiştir. Cumhuriyet döneminde tarım ve sanayiyle gelişen şehir, yazmacılık ve bakırcılık gibi geleneksel zanaatlarını korumuştur. Hitit yerleşimleri, Danişmentli yapıları ve Osmanlı çarşılarıyla Tokat, Anadolu’nun çok katmanlı tarih merkezlerinden biridir.