Trabzon Hakkında
Trabzon tarihi, Karadeniz kıyıları ile İran ve Kafkasya’ya uzanan tarihî yolların kesişiminde bulunan doğal limanı sayesinde eski çağlara kadar uzanmaktadır. Bölgenin erken tarihine ilişkin farklı görüşler bulunmakla birlikte, antik kaynaklarda Trapezus adıyla anılan yerleşim MÖ 1. binyılda Karadeniz ticaret ağının önemli duraklarından biri olmuştur. Kimmerler, İskitler, Persler, Pontus Krallığı ve Romalılar farklı dönemlerde bölgede etkili olmuştur. Roma döneminde serbest kent ayrıcalıkları kazanan Trabzon, limanı ve askerî yollar üzerindeki konumuyla gelişmiştir. Avrupa ile Asya arasındaki İpek Yolu bağlantısı, şehrin tarih boyunca taşıdığı ticari önemi artırmıştır.
Bizans döneminde Trabzon, doğu sınırlarına ve Karadeniz ticaretine hizmet eden önemli bir liman ve askerî merkez olmuştur. Dördüncü Haçlı Seferi’nin ardından 1204 yılında kurulan Trabzon Rum İmparatorluğu, yaklaşık iki buçuk yüzyıl boyunca bölgede hüküm sürmüştür. Bu dönemde şehir; saraylar, kiliseler, manastırlar ve surlarla gelişmiştir. Sümela Manastırı, Vazelon Manastırı, Kızlar Manastırı ve Ayasofya, Trabzon’un Hristiyanlık ve Bizans mirasının başlıca yapılarıdır. Trabzon Rum İmparatorluğu, Fatih Sultan Mehmed’in 1461 yılındaki seferiyle sona ermiş ve şehir Osmanlı hâkimiyetine girmiştir.
Osmanlı döneminde Trabzon, geniş bir eyaletin merkezi, önemli bir liman ve doğu seferlerinin ikmal noktası olmuştur. İran ipeği ve Anadolu ürünleri Trabzon limanı üzerinden Karadeniz’e taşınmıştır. Kanuni Sultan Süleyman’ın Trabzon’da doğması, şehrin Osmanlı hanedan tarihi içindeki yerini güçlendirmiştir. Gülbahar Hatun Camii, Ortahisar’daki tarihî yapılar, hanlar, hamamlar ve konaklar şehrin Osmanlı mirasını yansıtmaktadır. 19. yüzyılda Karadeniz ticaretinin canlanmasıyla Trabzon’da farklı toplulukların yaşadığı kozmopolit bir liman kültürü gelişmiştir.
Birinci Dünya Savaşı sırasında Rus ordusu tarafından işgal edilen Trabzon, 24 Şubat 1918’de yeniden Osmanlı kuvvetlerinin kontrolüne geçmiştir. Cumhuriyet döneminde liman, eğitim, ticaret ve ulaşım yatırımlarıyla gelişen şehir, Doğu Karadeniz’in bölgesel merkezi olmayı sürdürmüştür. Kemençe, horon, yaylacılık, ahşap ve taş mimari, Trabzon’un kültürel kimliğinin başlıca parçalarıdır. Antik limanı, Trabzon Rum İmparatorluğu mirası ve Osmanlı eserleriyle Trabzon, Karadeniz tarihinin en önemli şehirlerinden biridir.