Aksaray Hakkında
Aksaray tarihi, Orta Anadolu’nun önemli geçiş yolları ve verimli Melendiz Havzası çevresinde tarih öncesi dönemlere kadar uzanmaktadır. Aşıklı Höyük, Musular, Güvercinkayası ve Acemhöyük gibi arkeolojik alanlar, bölgede Neolitik, Kalkolitik ve Tunç çağlarında gelişmiş yerleşimlerin bulunduğunu göstermektedir. Aşıklı Höyük, Anadolu’daki en eski yerleşik köy topluluklarından biri olarak tarım, hayvancılık, mimari ve tıp tarihi hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Acemhöyük ise Asur Ticaret Kolonileri Çağı’nda Anadolu ile Mezopotamya arasındaki ticaret ağlarının güçlü merkezlerinden biri olmuştur.
Bölge; Hititler, Frigler, Persler, Makedonyalılar, Kapadokya Krallığı, Romalılar ve Bizanslıların yönetiminde kalmıştır. Ihlara ve Manastır vadilerinde kayalara oyulan kiliseler, manastırlar ve konutlar, erken Hristiyanlık ve Bizans döneminin önemli kültürel miraslarıdır. Türklerin Anadolu’ya yerleşmesinden sonra Aksaray, Anadolu Selçuklu Devleti’nin önemli şehirlerinden biri hâline gelmiştir. II. Kılıç Arslan döneminde imar edilen şehir, askerî ve ticari bakımdan güçlendirilmiştir. Aksaray adının, Selçuklu sultanının yaptırdığı beyaz sarayla ilişkilendirildiği yönünde yaygın bir anlatı bulunmaktadır.
Selçuklu döneminde Aksaray, Konya’yı Kayseri ve doğu bölgelerine bağlayan kervan yolları üzerinde gelişmiştir. Sultanhanı, Ağzıkarahan ve Alayhan gibi kervansaraylar, Anadolu ticaret sisteminin önemli yapılarıdır. Ulu Cami, Eğri Minare ve türbeler de şehrin Türk-İslam mirasını yansıtmaktadır. Aksaray daha sonra Karamanoğulları ile Osmanlılar arasında el değiştirmiştir. Fatih Sultan Mehmed döneminde şehir halkının bir bölümü İstanbul’a yerleştirilmiş ve günümüzdeki Aksaray semtinin oluşumuna katkıda bulunmuştur.
Osmanlı döneminde Aksaray, uzun süre Konya ve Niğde’ye bağlı bir idarî merkez olarak yaşamını sürdürmüştür. Cumhuriyet döneminde 1933 yılında ilçe yapılarak Niğde’ye bağlanmış, 1989 yılında yeniden il statüsü kazanmıştır. Tarım, hayvancılık ve sanayiyle gelişen şehir, Kapadokya turizminin önemli giriş noktalarından biri olmuştur. Aşıklı Höyük, Ihlara Vadisi ve Selçuklu kervansaraylarıyla Aksaray, Anadolu tarihinin en eski dönemlerini Orta Çağ ticaret kültürüyle birleştiren önemli bir merkezdir.