Kilis Hakkında
Kilis tarihi, Kuzey Suriye ile Anadolu arasındaki geçiş yolları ve verimli zeytinlik alanlar üzerinde bulunması sayesinde tarih öncesi dönemlere kadar uzanmaktadır. Oylum Höyük, bölgede MÖ 4. binyıldan itibaren yerleşimlerin bulunduğunu gösteren en önemli arkeolojik merkezdir. Höyükte ortaya çıkarılan yapılar, mezarlar, mühürler ve seramikler; Mezopotamya, Suriye ve Anadolu kültürleri arasındaki ilişkileri yansıtmaktadır. Kilis çevresi; Hurriler, Hititler, Asurlular, Persler, Makedonyalılar, Seleukoslar, Romalılar ve Bizanslıların hâkimiyetinde kalmıştır.
Roma ve Bizans dönemlerinde bölge, Suriye’den Anadolu’ya uzanan yollar üzerinde kaleler, çiftlikler ve kırsal yerleşimlerle gelişmiştir. Ravanda Kalesi, stratejik bir tepe üzerindeki konumuyla Haçlılar, yerel hanedanlar ve İslam devletleri arasındaki mücadelelerde önemli rol oynamıştır. İslam ordularının bölgeyi ele geçirmesinin ardından Kilis çevresi Emeviler, Abbasiler, Tolunoğulları, Hamdaniler ve farklı yerel yönetimler arasında el değiştirmiştir. Selçuklular, Haçlılar, Eyyubiler, Memlükler ve Dulkadiroğulları da bölgede etkili olmuştur.
Kilis, 1516 Mercidabık Savaşı’nın ardından Osmanlı topraklarına katılmıştır. Osmanlı döneminde Halep’e bağlı önemli bir tarım, ticaret ve zanaat merkezi olarak gelişmiştir. Canbolat Paşa Külliyesi, Ulu Cami, tarihî hamamlar, çeşmeler, konaklar ve dar sokaklar şehrin Osmanlı mirasını yansıtmaktadır. Zeytinyağı, sabun, üzüm ve dokuma üretimi şehir ekonomisinin temel unsurları olmuştur.
Birinci Dünya Savaşı sonrasında Kilis, önce İngiliz, ardından Fransız kuvvetlerinin işgaline girmiştir. Yerel Kuvâ-yi Milliye birliklerinin direnişi sonucunda şehir 7 Aralık 1921’de işgalden kurtulmuştur. Cumhuriyet döneminde uzun süre Gaziantep’e bağlı ilçe olan Kilis, 1995 yılında il statüsü kazanmıştır. Oylum Höyük, Ravanda Kalesi, Osmanlı konakları ve geleneksel zeytin kültürüyle Kilis, Anadolu ile Suriye arasındaki tarihî etkileşimi yansıtan önemli bir sınır şehridir.