Rize Hakkında
Rize tarihi, Doğu Karadeniz kıyıları ile Kafkasya arasında uzanan dağlık ve ormanlık coğrafyada gelişmiştir. Bölgenin yoğun yağış alan yapısı ve engebeli arazisi nedeniyle tarih öncesi dönemlere ilişkin arkeolojik bilgiler sınırlıdır. Bununla birlikte MÖ 2. binyılda tarım ve hayvancılıkla uğraşan yerel toplulukların bölgede yaşadığı kabul edilmektedir. Yazılı kaynaklarda Rize kıyıları, MÖ 7. yüzyıldan itibaren Miletoslu denizcilerin Karadeniz seferleri ve ticaret faaliyetleriyle görünür hâle gelmiştir. Kolhis kültür çevresi içinde bulunan bölge; Persler, Pontus Krallığı, Romalılar ve Bizanslıların etkisi altında kalmıştır.
Roma ve Bizans dönemlerinde Rize kıyıları küçük kaleler, limanlar ve vadi yerleşimleriyle önem kazanmıştır. Rize Kalesi’nin iç bölümünün Bizans döneminde, aşağı surlarının ise daha sonraki yüzyıllarda geliştirildiği bilinmektedir. Türklerin bölgeye gelişi Selçuklu akınlarıyla başlamakla birlikte, kıyı kesimlerinde uzun süre Trabzon Rum İmparatorluğu etkili olmuştur. Çepni Türkmenlerinin dağlık alanlara ve sahile yerleşmesi, bölgenin Türkleşme sürecini hızlandırmıştır. Fatih Sultan Mehmed’in 1461 yılında Trabzon’u fethetmesinin ardından Rize ve çevresi Osmanlı hâkimiyetine girmiştir.
Osmanlı döneminde Rize; tarım, hayvancılık, denizcilik, ahşap işçiliği ve küçük ölçekli kıyı ticaretiyle gelişmiştir. Dağlık coğrafya, halkın yaylacılık faaliyetlerini ve kendine özgü yerleşim biçimlerini şekillendirmiştir. Tarihî taş köprüler, ahşap camiler, konaklar ve kaleler, ilin geleneksel mimari mirasını oluşturmaktadır. Birinci Dünya Savaşı sırasında 9 Mart 1916’da Rus işgaline giren Rize, 2 Mart 1918’de yeniden Osmanlı kuvvetlerinin kontrolüne geçmiştir. Cumhuriyet’in ardından 1924 yılında il olan şehir, 20. yüzyılda çay tarımının yaygınlaşmasıyla büyük bir ekonomik dönüşüm yaşamıştır. Çay üretimi, göç hareketleri ve kıyı ulaşımının gelişmesi Rize’nin modern kimliğinin temel unsurları olmuştur. Hemşin kültürü, horon, tulum, yayla yaşamı ve geleneksel ahşap mimarisiyle Rize, Doğu Karadeniz’in tarihî ve kültürel çeşitliliğini yansıtan önemli bir şehirdir.