Bingöl Hakkında
Bingöl tarihi, Doğu Anadolu’nun yüksek dağları, vadileri ve geçiş yollarıyla şekillenen çok eski bir yerleşim geçmişine sahiptir. Karlıova çevresinde tespit edilen Neolitik dönem mağaraları, bölgede insan yaşamının tarih öncesi çağlara kadar uzandığını göstermektedir. Bingöl ve çevresi eski dönemlerde Hurriler, Hititler, Urartular, Medler, Persler, Makedonyalılar ve Roma yönetimleriyle ilişki içinde olmuştur. Özellikle Urartular, Doğu Anadolu’daki siyasi ve askerî güçlerini korumak amacıyla Bingöl yaylalarında yollar ve savunma kaleleri inşa etmiştir. Solhan ve Genç çevresinde görülen kale kalıntıları ile Urartu yol güzergâhları, bölgenin eski çağlardaki stratejik önemini ortaya koymaktadır. Murat Nehri ve kollarının oluşturduğu vadiler, yerleşimlerin kurulmasını ve çevre bölgeler arasındaki ulaşımın sürdürülmesini kolaylaştırmıştır.
Bölge, Roma ve Bizans dönemlerinde Anadolu’nun doğu sınırında bulunan askerî alanlardan biri olarak önemini korumuştur. İslam ordularının Doğu Anadolu’ya ilerlemesiyle birlikte Bingöl çevresi Müslüman yönetimlerin etkisine girmiş, daha sonraki yüzyıllarda Bizans ile bölgedeki Türk ve İslam devletleri arasında el değiştirmiştir. Malazgirt Zaferi’nin ardından Türkmen topluluklarının yerleştiği bölge; Selçuklular, Artuklular, Eyyubiler, Anadolu’daki yerel beylikler, Akkoyunlular, Safeviler ve Osmanlılar tarafından yönetilmiştir. Bingöl kent merkezi uzun yıllar Çapakçur adıyla bilinmiş, bu ad Orta Çağ İslam kaynaklarında farklı biçimlerde kaydedilmiştir. Osmanlı döneminde Çapakçur ve Genç çevresi çoğunlukla Diyarbakır eyaletinin idari yapısı içerisinde değerlendirilmiştir. Bölgenin dağlık yapısı, yerel yönetimlerin ve aşiret topluluklarının sosyal hayatta etkili olmasına yol açmıştır.
Cumhuriyet’in ilk yıllarında Çapakçur bir süre Elazığ ve Muş’a bağlı ilçe olarak yönetilmiştir. 7 Aralık 1935 tarihinde kabul edilen kanunla Bingöl ili kurulmuş ve Çapakçur il merkezi yapılmıştır. Şehrin merkezi 1945 yılında Bingöl adını alarak il ile aynı adla anılmaya başlanmıştır. Kiğı Kalesi, Sebeterias Kalesi, tarihî kümbetler, mağara yerleşimleri ve eski yollar, Bingöl’ün tarihî mirasının başlıca unsurlarıdır. Şehrin kültürel yapısı; farklı toplulukların gelenekleri, halk oyunları, sözlü anlatıları, yaylacılık faaliyetleri ve el sanatlarıyla zenginleşmiştir. Depremler ve doğal şartlar nedeniyle tarihî yapıların önemli bir bölümü günümüze sınırlı kalıntılarla ulaşabilmiştir. Buna rağmen Bingöl, tarih öncesi yerleşimleri, Urartu savunma yapıları ve Çapakçur’dan günümüze uzanan idari geçmişiyle Doğu Anadolu’nun dikkat çekici tarihî şehirlerinden biridir.